Pavlusun Kutsal Kitabı

pavlusun kutsal kitabı
PAVLUS’UN MEKTUPLARI

Eduart CAKA, YÜKSEK LİSANS TEZİ, 2009 Bursa
PAVLUS’UN MEKTUPLARI – PAVLUS’UN KÜLLİYATINA GİRİŞ

Diğer ilahi dinlerde olduğu gibi, dünyanın en önemli dinlerinden olan Hıristiyanlıkta da kutsal yazılar ve metinler mevcuttur. 1546 yılında netleşen [184] ve Hıristiyanların kutsal kitabı olarak kabul edilen İncil [185], Eski Ahit ve Yeni Ahit olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Eski Ahit, aynı zamanda Yahudilerin de kutsal kitabı olup ağırlıklı olarak İsrail halkı, kutsal yasa ve peygamberlerin kıssaları içermektedir.

Yeni Ahit ise İsa’nın hayatını konu alan dört sinoptik İncil olan Matta, Markos, Luka ve Yuhanna İncillerinden, Resüllerin faaliyetlerini içeren Resüllerin İşleri bölümü, havarilerin göndermiş oldukları yirmi bir mektup ve son bölüm olan vahiy bölümlerinden oluşmaktadır.

İncili oluşturan Yeni Ahit’in en önemli bölümlerinden ise “Pavlus’un Külliyatı” olarak isimlendirilen mektuplardır. Zira bu mektuplar aynı zamanda en erken Hıristiyan kutsal metinleri olup ilk Hıristiyanlık için tarihi delil ve belge önemi taşımaktadırlar. Burada “İncil” kelimesinin yerine Pavlus, “müjde” kelimesini kullanmayı tercih ediyordur. Aslında sadece “müjde” kelimesi Pavlus’un teolojisini büyük ölçüde anlatmaya yetmektedir[186]. Çünkü İsa’nın anlatmış olduğu “müjde” ile Pavlus’un “müjdesi” arasında çok derin bir fark vardır. Buna göre, ilk araştırılması gereken Hıristiyan kutsal metin veya yazıları bu mektuplar olmalıdır. Zira bu mektuplar aracılığıyla Hıristiyanlığın gelişim süreci anlaşılabilmektedir. Fakat “Pavlus’un Külliyatı” araştırmacılar için önemli olduğu kadar, o denli da zor ve tartışılırdır. Zira bir kısım araştırmacılar bu mektuplarının bazılarının Pavlus tarafından değil, ondan sonra yaşamış olan kişiler tarafından yazılmış olabileceğini iddia etmektedirler. Bu sebeple mektupların otantikliği ve güvenirliği şüpheye düşmektedir. Dolayısıyla Pavlus’un yazarı olduğu iddia edilen mektuplar üzerinde asırlardır araştırmalar yapılmıştır. Peki, bu mektupların kaçı Pavlus tarafından yazılmıştır? Kaçı sonraki asırlarda Pavlus adına, onun mektubuymuş gibi yazılmıştır? Bu mektupların özellikleri ve farklılıkları nelerdir?

Belki de en başta sorulması gereken soru; Pavlus’a ait olan, o zamandan beri kalan ve yoğrulması gereken bir malzeme var mıdır? Varsa da bunların sayısı ne kadardır? İncil’de Pavlus’a ait olduğu iddia edilen on üç mektup yer almaktadır. Bunların yanında “İbraniler’e Mektup” de onun tarafından yazılmış olduğunu savunanlar da bulunmaktadır. Pavlus’un külliyatını oluşturan mektupların M. S. İkinci yüzyılın sonralarına doğru toplandığı ve kiliselerdeki litürji metinlerinde okutulmaya başlanmıştır.[187] Yani mektuplarının sayısının on üç olduğu söyleyenler de var, on dört olduğunu savunanlar da mevcuttur.[188] Katolik ve Ortodoks akademisyenleri tarafından Pavlus’un mektuplarının orijinalliğini genel olarak tartışmazken diğer Hıristiyan mezhep ve tarikatlara mensup Yeni Ahit araştırmacıları tarafından bu mektuplar ciddi bir şekilde araştırılmış ve sorgulanmıştır.

Pavlus tarafından yazıldığı iddia edilen ve onun külliyatını oluşturan mektuplar ilk olarak orijinalliği açısından incelenebilir. İlk asırlar ve ortaçağda bu konu araştırılmamış ise de, daha sonraki yüzyıllarda Pavlus’a ithaf edilen mektupların ona ait olup olmadığı ciddi bir şekilde sorgulanmış ve “Pavlus’un Külliyatı”nda yer alan mektuplarının büyük kısmının kendisinden sonra, müritleri tarafından yazılmış olabileceği sonucuna varılmıştır[189]. Pavlus’a atfedilen mektuplarının bir kısmının ondan yazılmadığını varsaydıktan sonra, kendisinin ne kadar mektup yazmış olduğu ve bu mektupların hangileri olduğu konusu da ayrı bir tartışma konusu olmuştur. Bu bağlamda Pavlus’a ait olduğu kesin olarak düşünülen mektuplar Galatyalılar’a mektup, Korintliler’e I ve II mektuplar ve Romalılar’a mektup olmak üzere dört mektuptur.[190] Kendisinin yazmış olduğu mektup sayısını 6-7’ye çıkaranlarla birlikte kesin bir bilgi yoktur. Pavlus’un mektupları, en erken M. S. 90 yılında toplanmış ve bu külliyat içerisinde I. ve II. Korintliler’e mektuplar, İbraniler’e mektup, Romalılar’a mektup, Galatyalılar’a mektup, Efesliler’e mektup ve Filemon’a mektupları yer almaktadır. Diğer bir araştırmacı olan W. Schmithals’a göre ilk toplanan “Pavlus külliyatında”, I. ve II. Kor., İbran., Flp., I. ve II. Sel. ve Romalılar’a mektup olmak üzere yedi mektup bulunmaktaydı.[191] Bunun yanında, Pavlus’a ait olmayan ve kendisinden sonra yazıldığı iddia edilen mektuplar arasında Efesliler’e mektup, Koloseliler’e mektup, Timoteus’a birinci ve ikinci mektuplar ve Titus’a mektubu yer almaktadır.[192] Ernest Best’e göre Romalılar’a mektup, Korintliler’e birinci ve ikinci mektuplar ve Galatyalılar’a mektupları, diğer mektupların sahihliğini denetleme fonksiyonunu görüyorlar.[193]

Bütün bunların yanında, araştırmacılar tarafından devamlı olarak dile getirilen diğer bir soru da Pavlus’un neden İncil değil de mektuplar yazmış olduğu sorusudur. Matta, Markos, Luka ve Yuhanna gibi Pavlus, neden İncil değil de mektuplar yazmıştır? Bu konu hakkında ilk olarak Pavlus’un zamanında mektup göndermenin çok yaygın olduğu ve önemli bir iletişim aracı oluğunu vurgulanmalıdır. Öyle ki Greko-Romen dünyasında yaklaşık yirminin üzerinde mektup yazma biçiminin olduğu tarihi belgelere yer almaktadır.[194] Bunun yanında Pavlus’un, kurmuş olduğu kiliseleriyle iletişimini sürdürmek için mektuplar yazması gerekiyordu. Bazen yeni bir kilise ve topluluğa kendini tanıtmak için, bazen sormuş oldukları konularda cevap vermek veya çıkmış sorunlara yanıtlar vermek için, bazen da şahsi bir haber veya emirler vermek mektuplar yazması gerekiyordu. Bütün bu nedenler göz önünde bulundurulduğu zaman, ulaşım şartların kısıtlılığını ve zorluluğu da dikkat edildiğinde Pavlus’un neden İncil değil de mektuplar yazdığı ve kiliselerle iletişimi bu mektuplar aracılığıyla yapmayı uygun gördüğü daha mantıklı gelmektedir.

Tabii olarak mektupların en dikkat çeken özelliği, taşımış oldukları önem ve bilgidir. Yani Pavlus’un kendi iç dünyasını, fikir ve düşüncelerini bu mektuplar aracılığıyla inananlara ve onun mektuplarını araştıran herkese aktarmış olmasıdır. Bütün bunlar da Pavlus’un teolojisini oluşturmaktadır. Bu bağlamda Pavlus’un mektuplarının araştırmacılar tarafından en ince ayrıntısına kadar araştırıldığını ifade edebiliriz. Mektupların yazılış tarihlerini, tarihi olaylar, mektuplarda yer alan sözcükler ve ifadelerin analizi yapılmış ve Pavlus’un mektupları ve fikirleri aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Dolayısıyla Pavlus’un teolojisinden bahsedildiğinde onun, fikirlerini en kapsamlı ve sistemli olarak aktarmış olduğu Romalılar’a mektubudur. Bu teolojisinin merkezinde de Tanrı, Mesih, müjde, çarmıh, kurtuluş inancı ve ahlak gibi temel unsurlar bulunmaktadır.[195] Bu teolojik unsurlar da bir araya geldiğinde Pavlus’un “dinini” oluşturmakta ve bu “din” bugüne kadar sürmektedir. Fakat Hıristiyan dini kapsamında gerçekleştirildiği kabul edilerek bu mektuplardan çıkan şeyin Pavlus’un dininin değil, teolojisinin olduğu kabul edilmiştir.

Dip Notlar:
184 Doğan, a.g.Tez, s. 13
185 Kuzgun, Şaban, Dört İncil Yazılması Derlenmesi Muhtevası Farklılıkları Çelişkileri, Ertem Matbaa, Ankara 2006, s. 117; Yunanca bir kelime olan “Euangelion” kelimesinden Türkçeye İncil olarak geçmiştir ve “iyi haber” veya “müjdeli haber” anlamına gelmektedir. Ancak İncil kelimesi sadece Matta, Markos, Luka ve Yuhanna İncilleri için kullanılır.
186 Daha fazla bilgi için bkz. Dunn, James D. G., The Theology of Paul the Apostle, William B. Eerdmans Publishing Company, Cambridge 1998, s. 164
187 Barrera, Julio Trebolle, The Jewish Bible And The Christian Bible; An İntroduction To The History Of The Bible, Transl. From Spanish by Wilfred g. E. Watson, Brill, Leiden 1998, s. 239
188 Jakob, Xavier, İncil Nedir Tarihi Gerçekler, Ankara 1985, s. 61
189 Ehrman, Bart D., Misquoting Jesus The Story Behind Who Changed The Bible And Why, Harper SanFrancisco, New York 2005, s. 22
190 Aydın, a.g. e., s. 13
191 Barrera, s. 239
192 Aydın, a.g. e., s. 24
193 Best, Ernest, The Letter of Paul to The Romans, Cambridge University Press, Cambridge 1967, s. 4
194 Witherup, a.g.e., s. 251
195 Porter, Stanley E., “İs There a Center to Paul’s Theology? An İntroduction to the Study of Paul and His Theology”, Paul and His Theology, ed. Stanley E. Porter, Brill, Leiden 2006, s. 8-10